مسيح ذبيحى
22
استرآبادنامه ( سه سفرنامه ، وقفنامه وسرگذشت ) ( فارسى )
زندگانى مىكنند . يموت در صحرا و كنار رود گرگان در آلاچيق تعيّش مىنمايند . اگر چه تعداد نفوس صحيح جديدى نشده است بنا بر تخمين و تحقيقى كه شده است تقريبا جمعيت كلّيّهء بلوكات و قصبات و نواحى سى هزار متجاوز است و جمعيّت يموت در موقع خود بيان مىشود بلوكات استرآباد به ترتيب تقسيم ولايتى به هفت بلوك و نيم قسمت شده است : شاهكوين و ساورين ، استرآباد رستاق ، سدن رستاق ، انزان ، دهات ملك ، كتول ، فندرسك . قسمت شاهكوين بالا شاهكو ، پايين شاهكو ، ساور عليا ، ساور سفلى ، تاش بالا ، تاش پايين ، جزء عمل شاهكو و كلانتر از طرف ايالت فرستاده مىشود . شاهكو ييلاق استرآباد است . هوايش نهايت سرد ، چشمه سارهاى فراوان دارد و دامنهء شاهكور و نواحى آن به ييلاقيّت معروف و سرچشمهء / 28 / آب رود نكا از دامنهء كوههاى شاهكو جارى در حوالى نوذرآباد از سمت جنوب وارد بحر خزر مىشود و همه قسم شكار از قبيل آرقالى ، خوك ، گاو كوهى ، بز ، آهو ، كبك ، تيهو و بعضى حيوانات درنده هم در جنگلها يافت مىشود . تموّل اهالى شاهكو گوسفند است . روغن و پنير شاهكو تعريفى است . گليم را خوب بافند و يخ از شاهكو و زيارت كه از ييلاق است به استرآباد آورند ، و زراعت آنجا به واسطهء سردى هوا دير به دست مىآيد ، و لهجهء آنها تقريبا شبيه به تلفّظ شاهرود و بسطامى است ، و داد و ستد آنها روغن و پشم است . قسمت استرآباد رستاق اين قسمت هم به كلانترى از طرف ايالت سپرده مىشود . اوزينه ، فوجرد ، محمدآباد ، مريمآباد ، كماسى ، جعفرآباد ، آلوكلا ، اتراكچال ، جلابى ، كريمآباد ، سلطانآباد ، وليكآباد ، علىآباد ، فيضآباد ، سياه تلو ، جلين ، اوجاتوپ ، معصومآباد ، شغالآباد ، مرزبان كلا ، سرخونكلا ، مؤمنآباد ، حيدرآباد ، نوده ، شمسآباد ، ترنگ تپّه ، نصرآباد ، نومل ، آهنگر محلّه ، دودانگه . در تمام اين دهات شالى كارى و خشكه و پنبه كاشته مىشود .